Czy rozwód w Polsce bez wszczynania sprawy sądowej jest w ogóle możliwy?

Czy zakończenie małżeństwa może odbyć się tak łatwo, jak wizyta w Urzędzie Stanu Cywilnego przy okazji nadawania dziecku imienia?

Wiele osób zadaje sobie to pytanie, śledząc najnowsze doniesienia z Sejmu. Odpowiedź brzmi: Tak, to się dzieje, aczkolwiek w okrojonym wymiarze.  Nadchodzi mała rewolucja w polskim prawie rodzinnym, która ma szansę na zawsze zmienić oblicze par małżeńskich, które decydują się na rozwód, chcąc uniknąć „rozstania po włosku".

Jeśli planujecie Państwo polubowne zakończenie małżeństwa, ten artykuł może okazać się Wam pomocny. Wyjaśniam, na czym polega instytucja rozwodu pozasądowego i kto będzie mógł z niej skorzystać.

Koniec z „przesłuchiwaniem” świadków?

Obecnie każdy rozwód w Polsce – nawet ten najbardziej zgodny – musi przejść przez salę sądową. Wiąże się to ze sporządzeniem pozwu, odpowiedzi na pozew, oczekiwaniem na termin, stresem na wokandzie przed sędzią, koniecznością dowodzenia rozkładu pożycia oraz kosztami procesu. 

Procedowana obecnie przez Sejm ustawa (Druk 2121)  ma to zmienić. Zamiast sędziego – Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego (USC). Zamiast wyroku – wzmianka w akcie małżeństwa.

Dla kogo „szybki rozwód” w USC?

Nie każdy będzie mógł skorzystać z tej ścieżki. Ustawodawca stawia twarde warunki (przesłanki), które muszą zostać spełnione łącznie:

• Zgodna wola: Oboje małżonkowie muszą złożyć zgodne oświadczenia.

• Brak dzieci: Instytucja ta jest zarezerwowana dla par niemających wspólnych małoletnich dzieci (również tych poczętych, a jeszcze nieurodzonych).

• Staż małżeński: Małżeństwo musi trwać dłużej niż rok.

• Trwały rozkład pożycia: Mimo braku sądu, przesłanka zupełnego i trwałego rozkładu więzi pozostaje aktualna.
   

Jak będzie wyglądała procedura krok po kroku?

• Złożenie zapewnień: Małżonkowie udają się do USC i składają pisemne zapewnienie o spełnieniu przesłanek.

• Miesiąc na przemyślenie: Ustawa wprowadza tzw. „termin do namysłu”. Oświadczenia o rozwiązaniu małżeństwa nie można złożyć wcześniej niż po upływie miesiąca od złożenia zapewnień.

• Finał w USC: Po upływie miesiąca małżonkowie (obecni jednocześnie!) składają oświadczenie o rozwiązaniu małżeństwa.

• Skutek prawny: Małżeństwo uważa się za rozwiązane w chwili złożenia oświadczenia. Co ważne – taki rozwód pociąga za sobą skutki bez orzekania o winie.
   

Czy taki rozwód można „unieważnić”?

Istotnym elementem projektu ustawy jest wprowadzenie instytucji unieważnienia rozwodu pozasądowego. Jeśli okazałoby się, że małżonkowie zataili posiadanie małoletnich dzieci lub oświadczenie zostało złożone pod wpływem błędu, groźby lub w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji, można wystąpić do sądu o unieważnienie takiego rozwodu.

Ile to będzie kosztować?

Zgodnie z projektem, opłata za czynności urzędowe związane z rozwodem pozasądowym ma wynosić 300 zł. Jest to kwota znacząco niższa od standardowej opłaty sądowej od pozwu o rozwód (600 zł), co stanowi dodatkowy argument dla osób szukających ekonomicznych rozwiązań.

Dlaczego te zmiany są wprowadzane?

Uzasadnienie ustawy nie pozostawia złudzeń: celem jest odciążenie sądów, które pękają w szwach od spraw rodzinnych. Dzięki temu sędziowie będą mogli skupić się na skomplikowanych sporach o władzę rodzicielską, czy podział majątku, a pary bezkonfliktowe zyskają większą autonomię i krótszy czas oczekiwania na rozwiązanie małżeństwa.

Rozwód pozasądowy to propozycja dla tych, którzy chcą rozstać się z klasą, szybko i bez zbędnych emocji w sądowych korytarzach. Projekt jest obecnie procedowany w Sejmie (na etapie pierwszego czytania) i jeśli wejdzie w życie, stanie się jedną z największych zmian w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym od dekad.

Przy czym zaznaczam, że na dzień sporządzania tego artykułu, zmiany legislacyjne są jeszcze na etapie prac parlamentarnych (zdaje się jednak, że zarówno Sejm i Senat znajdą większość dla tych rozwiązań prawnych, a ostateczna decyzja w tym względzie będzie należeć do Prezydenta RP).

Źródło: https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/druk.xsp?nr=2121 (dostęp na dzień 23.01.2026 roku)

Wierzę, że wiedza daje wolność wyboru, a dobrze przygotowana strategia to połowa sukcesu.

Nie czekaj na 'odpowiedni moment' – stwórz go sam. Zapraszam Cię do kontaktu z moją Kancelarią:  opowiedz mi o swojej sprawie a ja wykorzystam całą swoją wiedzę i doświadczenie, abyś mógł spać spokojnie. Bo każdy ma prawo do spokojnego snu!

Design: Wojtek Królik - krolikart.pl