Obowiązki zleceniodawcy po otrzymaniu zajęcia komorniczego

Odebranie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności od komornika sądowego inicjuje szereg prawnych powinności po stronie zleceniodawcy, który w tej relacji staje się tzw. trzeciodłużnikiem.

Ignorowanie pisma lub błędna interpretacja przepisów może prowadzić do poważnych konsekwencji finansowych. Kluczowe jest zrozumienie, że od momentu otrzymania zawiadomienia, zleceniodawca nie może wypłacić pełnego wynagrodzenia zleceniobiorcy. Podstawowe obowiązki zleceniodawcy po zajęciu komorniczym obejmują kilka kroków.

Po pierwsze, należy niezwłocznie wstrzymać wypłatę zajętej części wynagrodzenia dłużnikowi.

Po drugie, w terminie siedmiu dni od doręczenia zawiadomienia, zleceniodawca musi złożyć komornikowi pisemne oświadczenie.

Powinno ono zawierać informację o uznaniu zajętej wierzytelności lub zaprzeczeniu jej istnienia, a także o wysokości wynagrodzenia i terminach jego płatności. Należy również poinformować o ewentualnym zbiegu egzekucji, czyli zajęciu tego samego wynagrodzenia przez inny organ. Dopiero po dopełnieniu tych formalności można przystąpić do przekazywania zajętych kwot na rachunek bankowy komornika.

Kiedy zleceniodawca musi stosować kwotę wolną od zajęcia z umowy zlecenia?

Największą wątpliwość budzi kwestia, czy przy umowie zlecenia należy stosować ochronę wynagrodzenia analogiczną do tej z umowy o pracę. Zasadniczo wynagrodzenie z umów cywilnoprawnych podlega egzekucji w całości. Jednakże, Kodeks postępowania cywilnego przewiduje wyjątek. Zastosowanie kwoty wolnej od potrąceń przy umowie zlecenia jest możliwe, ale tylko po spełnieniu określonych warunków. Odpowiedzialność za ich weryfikację spoczywa na zleceniodawcy.

Zgodnie z art. 833 § 2¹ KPC, przepisy dotyczące ograniczeń egzekucji z wynagrodzenia za pracę stosuje się odpowiednio do wszystkich świadczeń powtarzających się, których celem jest zapewnienie utrzymania. Oznacza to, że kwota wolna od potrąceń umowa zlecenie znajdzie zastosowanie, jeśli łącznie spełnione są dwa warunki: świadczenie ma charakter periodyczny (np. jest wypłacane co miesiąc) oraz stanowi dla zleceniobiorcy jedyne lub główne źródło dochodu. Jeśli umowa dotyczy jednorazowego wykonania dzieła lub zadania, wynagrodzenie z niej podlega zajęciu w pełnej wysokości (z wyjątkiem egzekucji alimentów).

Jak zleceniodawca powinien weryfikować status dochodów zleceniobiorcy?

Prawo nakłada na zleceniodawcę obowiązek ustalenia, czy wynagrodzenie zleceniobiorcy kwalifikuje się do ochrony. Ponieważ zleceniodawca nie ma dostępu do pełnej sytuacji finansowej dłużnika, proces ten może być problematyczny. Najbezpieczniejszym i powszechnie stosowanym rozwiązaniem jest uzyskanie od zleceniobiorcy stosownego oświadczenia na piśmie. Taki dokument stanowi podstawę do zastosowania kwoty wolnej i chroni zleceniodawcę w razie ewentualnych sporów.

Oświadczenie zleceniobiorcy jako podstawa do działania

Oświadczenie powinno jednoznacznie stwierdzać, że wynagrodzenie uzyskiwane na podstawie konkretnej umowy zlecenia stanowi jego jedyne lub podstawowe źródło utrzymania. Zleceniobiorca powinien być świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Dla zleceniodawcy taki dokument jest wystarczającą podstawą do zastosowania limitów potrąceń, analogicznych do tych przy umowie o pracę. W przypadku braku takiego oświadczenia, bezpieczniejszym rozwiązaniem jest przekazanie komornikowi 100% wynagrodzenia. Wówczas to zleceniobiorca musi samodzielnie dochodzić swoich praw i składać u komornika wniosek o ograniczenie egzekucji.

Konsekwencje dla zleceniodawcy za nieprawidłowe potrącenia

Niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków nałożonych przez komornika wiąże się z dotkliwymi sankcjami. Odpowiedzialność zleceniodawcy wobec komornika jest szeroka i może przybrać formę zarówno grzywny, jak i odpowiedzialności odszkodowawczej. Zrozumienie potencjalnych ryzyk jest kluczowe dla prawidłowego zarządzania procesem egzekucji w firmie. Każde zaniechanie może zostać zinterpretowane jako utrudnianie postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 886 KPC, komornik może ukarać zleceniodawcę grzywną w wysokości do pięciu tysięcy złotych za niewypełnienie obowiązków, takich jak niezłożenie oświadczenia w terminie, podanie nieprawdziwych informacji lub bezpodstawne uchylanie się od przekazania zajętej części wynagrodzenia.

Co więcej, jeśli zleceniodawca wypłaci zajętą kwotę dłużnikowi, wierzyciel może dochodzić od niego odszkodowania w wysokości tej kwoty. W praktyce oznacza to ryzyko podwójnej zapłaty tego samego wynagrodzenia – raz dłużnikowi, a drugi raz na rzecz postępowania egzekucyjnego.

Praktyczne wskazówki dla zleceniodawców i zleceniobiorców

Proces egzekucji komorniczej z umowy zlecenia jest skomplikowany, ale właściwa komunikacja i znajomość procedur mogą go znacznie uprościć. Zarówno zleceniodawca, jak i zleceniobiorca mają w tym procesie swoje role i obowiązki. Poniższe wskazówki pomogą uniknąć najczęstszych błędów i zabezpieczyć interesy obu stron. Kluczem jest transparentność i szybka reakcja na oficjalne pisma.

• Dla Zleceniodawcy: Zawsze formalnie odpowiadaj na pismo komornika w ciągu 7 dni. Wymagaj od zleceniobiorcy pisemnego oświadczenia o statusie dochodów, zanim zastosujesz kwotę wolną. W razie jakichkolwiek wątpliwości skontaktuj się z kancelarią komorniczą prowadzącą sprawę. Pamiętaj, że zleceniodawca i zajęcie komornicze to relacja formalna, wymagająca precyzyjnej dokumentacji.
• Dla Zleceniobiorcy: Jeśli umowa zlecenie to Twoje główne źródło utrzymania, niezwłocznie poinformuj o tym zleceniodawcę i złóż mu pisemne oświadczenie. To w Twoim interesie leży, aby zleceniodawca miał podstawę do ochrony części Twojego wynagrodzenia. Wszelkie spory i wnioski dotyczące egzekucji kieruj bezpośrednio do komornika, a nie do działu kadr czy księgowości zleceniodawcy
• Podobne zasady należy stosować do egzekucji na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. z dnia 20 lutego 2026 r., Dz.U. z 2026 r. poz. 268) - w związku z powyższym, po otrzymaniu stosownego oświadczenia od Zleceniobiorcy, Zleceniodawca może odmówić przekazania środków, ponieważ kwota wynagrodzenia nie przekracza limitów wolnych od zajęcia (minimalnej krajowej).

Innymi słowy, jeśli po otrzymaniu Twojego oświadczenia Zleceniodawca stwierdzi, że Twoje wynagrodzenie nie przekracza kwoty wolnej od potrąceń (minimalnej krajowej), ma obowiązek poinformować o tym organ egzekucyjny i odmówić przekazania środków, uzasadniając to ochroną wynikającą z przepisów. 

Każdą sytuację najlepiej uprzednio skonsultować z księgowym i radcą prawnym. Należy mieć na uwadze, że po drugiej stronie sporu znajduje się Wierzyciel, któremu również przysługują uprawnienia związane ze skutecznym dochodzeniem wymagalnego zobowiązania.

Często zadawane pytania (FAQ)